تهوع و استفراغ بعد از عمل هاي جراحي
تهوع و استفراغ بعد از اتمام عمل هاي جراحي شايع و عارضة اذيت كننده اي بوده و ناشي از انجام عمل جراحي و بيهوشي مي باشد و در اغلب اوقات از درد بيمار برايش زجرآورتر مي شود .
شيوع تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي بستگي به فاكتورهاي متعددي دارد كه شامل : نوع بيهوشي ، نوع و مدت عمل جراحي و جنسيت بيمار ( زيرا خانم ها بيشتر از آقايان دچار اين عارضه مي شوند ) دارد .
بيماراني كه دچار بيماري حركت (Motion Sickness ) ميشوند پس از عمل جراحي بيشتر گرفتار تهوع و استفراغ ميشوند .
درمان
در اين جا هدف ، پيشگيري از ايجاد اين وضعيت بوده و بيشتر مطالعات متوجه همين مسئله مي باشد تا درمان .
مصرف روتين داروهاي ضد استفراغ در تمام اعمال جراحي لازم نيست زيرا طبق آمار ، 30% بيماران بعد از عمل جراحي دچار اين عارضه مي شوند .
داروي انتخابي كه توسط همگان پذيرفته شده است متوكلوپرومايد مي باشد كه در درمان و پيشگيري تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي به كار مي رود . اين دارو زماني كه به عنوان پيشگيري مصرف مي شود نتايج بسيار متفاوتي را ايجاد مي كند .
Droperidol نيز با مقياس بسيار زيادي تا به حال مصرف شده است .
داروهاي خانوادة فنوتيازين مثل پرفنازين و پروكلرپرومازين نيز به مقدار فراوان در طي ساليان متمادي مصرف شده است .
اين داروها به خصوص در زماني به كار گرفته مي شوند كه از مسكن هاي خانوادة ترياك در طي بيهوشي استفاده شده باشد . مدت زمان اثر اين داروها از مدت زمان اثر داروهاي مسكن مخدر كوتاه تر بوده و بنابراين دوزهاي مكرر از اين دارو هاي ضد استفراغ لازم است كه مصرف شود .
در يك مطالعه تحقيقاتي كه روي متوكلوپرومايد ، پرفنازين ، دروپريدول و اوندانسترون ( Ondansetron ) انجام شده است . بيماران انتخابي ، خانم هايي بوده اند كه تحت اعمال بزرگ جراحي زنان قرار گرفته اند و مشخص شده است كه پرفنازين داروي انتخابي ( و وريدي ) ضد استفراغ براي پيشگيري در اين گروه بوده است .
داروهاي آنتي موسكاريني مثل آتروپين يا هيوسين را به عنوان پيشگيري از افزايش بزاق و ترشحات برونش ها و ايجاد براديكاردي قبل از عمل مي توان به كار برد . اين داروها به عنوان ضد استفراغ مي توانند عمل كنند ولي به خاطر زمان اثر كوتاهشان نسبت به مرفين ، نمي توانند كاملاً اثر استفراغ آور مرفين را از بين ببرند .
هيوسين را از راه پوست نيز به كار برده اند ( ماليدن پماد هيوسين يا گذاشتن Hyosin Patch ) .
Cyclizine آنتي هيستامينيكي است كه به همراه مخدرهاي مسكن به عنوان Premedication مصرف مي شود و روي تهوع و استفراغ بعد از عمل موثر است .
پرومتازين به عنوان پيشگيري و درمان مصرف شده ولي به خاطر اثر آرام بخش و خواب آور شديد آن ، در بيماران كمتر مصرف مي شود .
گزارشات متعددي در مورد مصرف كلونيدين به عنوان Premedication در بچه ها وجود دارد كه روي استفراغ بعد از عمل موثر بوده است .
گفته شده كه زنجبيل معادل متوكلوپراميد روي استفراغ هاي بعد از عمل موثر است ولي در گزارشات بعدي هيچ گونه اثر مفيدي از آن ديده نشده است .
افدرين نيز براي اين عارضه مصرف شده و گزارشات متناقضي در مورد آن وجود دارد .
گزارش شده است كه تزريق وريدي پروپوفول روي استفراغ هاي بعد از اعمال جراحي موثر است .
تحقيقات و بررسي هاي جديد روي آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 ( 5 - هيدروكسي تريپتامين 3 ) انجام شده است .
Ondansetron ( اندانسترون ) در پيشگيري و درمان تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي موثر بوده است ، تحقيقات بعدي نشان داد كه كه اين دارو معادل متوكلوپراميد اثر دارد .
Granisetron ،Dolasetron وTropisetronاز خانوادة آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 بوده و مشابه Ondansetron روي تهوع و استفراغ بعد از اعمال جراحي موثر هستند .
تحقيقات زيادي در مورد استفادة همزمان چند داروي ضد استفراغ در پيشگيري و درمان انجام نشده است ، اگرچه Ondansetron و Granisetron به همراه دگزامتازون مصرف شده و نتايج خوبي داشته است . همراهي دگزامتازون با داروهاي آنتاگونيست گيرنده هاي 5HT3 اثر اين داروها را تشديد مي كند .
داروهاي ضد تهوع و استفراغ مصرفي در پيشگيري و درمان استفراغ هاي بعد از اعمال جراحي عبارتند از :
1- آنتاگونيست هاي دوپامين مثل : متوكلوپرامايد و Domeperidone ، Droperidol و بعضي از داروهاي خانوادة فنوتيازين
2- كورتيكواستروئيدها مثل : دگزامتازون.
3- كانابينوئيدها ( مشتقات حشيش ) مثل : Malbilon.
4- بنزوديازپين ها ، مثل : لورازپام
5- آنتي هيستامين ها ، مثل : ديفن هيدرامين . آنتي هيستامين هاي غير خواب آور ، مثل ترفنادين به علت نفوذ بسيار كم در سيستم CNS اثر ضد تهوع و استفراغ ندارند .
6- آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 ، مثل : Ondansetron .
شيوع تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي بستگي به فاكتورهاي متعددي دارد كه شامل : نوع بيهوشي ، نوع و مدت عمل جراحي و جنسيت بيمار ( زيرا خانم ها بيشتر از آقايان دچار اين عارضه مي شوند ) دارد .
بيماراني كه دچار بيماري حركت (Motion Sickness ) ميشوند پس از عمل جراحي بيشتر گرفتار تهوع و استفراغ ميشوند .
درمان
در اين جا هدف ، پيشگيري از ايجاد اين وضعيت بوده و بيشتر مطالعات متوجه همين مسئله مي باشد تا درمان .
مصرف روتين داروهاي ضد استفراغ در تمام اعمال جراحي لازم نيست زيرا طبق آمار ، 30% بيماران بعد از عمل جراحي دچار اين عارضه مي شوند .
داروي انتخابي كه توسط همگان پذيرفته شده است متوكلوپرومايد مي باشد كه در درمان و پيشگيري تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي به كار مي رود . اين دارو زماني كه به عنوان پيشگيري مصرف مي شود نتايج بسيار متفاوتي را ايجاد مي كند .
Droperidol نيز با مقياس بسيار زيادي تا به حال مصرف شده است .
داروهاي خانوادة فنوتيازين مثل پرفنازين و پروكلرپرومازين نيز به مقدار فراوان در طي ساليان متمادي مصرف شده است .
اين داروها به خصوص در زماني به كار گرفته مي شوند كه از مسكن هاي خانوادة ترياك در طي بيهوشي استفاده شده باشد . مدت زمان اثر اين داروها از مدت زمان اثر داروهاي مسكن مخدر كوتاه تر بوده و بنابراين دوزهاي مكرر از اين دارو هاي ضد استفراغ لازم است كه مصرف شود .
در يك مطالعه تحقيقاتي كه روي متوكلوپرومايد ، پرفنازين ، دروپريدول و اوندانسترون ( Ondansetron ) انجام شده است . بيماران انتخابي ، خانم هايي بوده اند كه تحت اعمال بزرگ جراحي زنان قرار گرفته اند و مشخص شده است كه پرفنازين داروي انتخابي ( و وريدي ) ضد استفراغ براي پيشگيري در اين گروه بوده است .
داروهاي آنتي موسكاريني مثل آتروپين يا هيوسين را به عنوان پيشگيري از افزايش بزاق و ترشحات برونش ها و ايجاد براديكاردي قبل از عمل مي توان به كار برد . اين داروها به عنوان ضد استفراغ مي توانند عمل كنند ولي به خاطر زمان اثر كوتاهشان نسبت به مرفين ، نمي توانند كاملاً اثر استفراغ آور مرفين را از بين ببرند .
هيوسين را از راه پوست نيز به كار برده اند ( ماليدن پماد هيوسين يا گذاشتن Hyosin Patch ) .
Cyclizine آنتي هيستامينيكي است كه به همراه مخدرهاي مسكن به عنوان Premedication مصرف مي شود و روي تهوع و استفراغ بعد از عمل موثر است .
پرومتازين به عنوان پيشگيري و درمان مصرف شده ولي به خاطر اثر آرام بخش و خواب آور شديد آن ، در بيماران كمتر مصرف مي شود .
گزارشات متعددي در مورد مصرف كلونيدين به عنوان Premedication در بچه ها وجود دارد كه روي استفراغ بعد از عمل موثر بوده است .
گفته شده كه زنجبيل معادل متوكلوپراميد روي استفراغ هاي بعد از عمل موثر است ولي در گزارشات بعدي هيچ گونه اثر مفيدي از آن ديده نشده است .
افدرين نيز براي اين عارضه مصرف شده و گزارشات متناقضي در مورد آن وجود دارد .
گزارش شده است كه تزريق وريدي پروپوفول روي استفراغ هاي بعد از اعمال جراحي موثر است .
تحقيقات و بررسي هاي جديد روي آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 ( 5 - هيدروكسي تريپتامين 3 ) انجام شده است .
Ondansetron ( اندانسترون ) در پيشگيري و درمان تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي موثر بوده است ، تحقيقات بعدي نشان داد كه كه اين دارو معادل متوكلوپراميد اثر دارد .
Granisetron ،Dolasetron وTropisetronاز خانوادة آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 بوده و مشابه Ondansetron روي تهوع و استفراغ بعد از اعمال جراحي موثر هستند .
تحقيقات زيادي در مورد استفادة همزمان چند داروي ضد استفراغ در پيشگيري و درمان انجام نشده است ، اگرچه Ondansetron و Granisetron به همراه دگزامتازون مصرف شده و نتايج خوبي داشته است . همراهي دگزامتازون با داروهاي آنتاگونيست گيرنده هاي 5HT3 اثر اين داروها را تشديد مي كند .
داروهاي ضد تهوع و استفراغ مصرفي در پيشگيري و درمان استفراغ هاي بعد از اعمال جراحي عبارتند از :
1- آنتاگونيست هاي دوپامين مثل : متوكلوپرامايد و Domeperidone ، Droperidol و بعضي از داروهاي خانوادة فنوتيازين
2- كورتيكواستروئيدها مثل : دگزامتازون.
3- كانابينوئيدها ( مشتقات حشيش ) مثل : Malbilon.
4- بنزوديازپين ها ، مثل : لورازپام
5- آنتي هيستامين ها ، مثل : ديفن هيدرامين . آنتي هيستامين هاي غير خواب آور ، مثل ترفنادين به علت نفوذ بسيار كم در سيستم CNS اثر ضد تهوع و استفراغ ندارند .
6- آنتاگونيست هاي گيرندة 5HT3 ، مثل : Ondansetron .
+ نوشته شده در ساعت توسط مجتبی سعیدی
|
وبلاگ تخصصی بیهوشی